ΧΑΝΙΑ - ΧΑΝΙΤΖΗΔΕΣ : “ ΧΑΝΙ ΚΑΡΑΝΑΣΟΥ “ - 11ο

 

 

  Ο κάμπος τησ Βελάς , στο βάθος δεξιά διακρίνεται η  Βραίλα ..

 

   Συνεχίζοντας το δρόμο μας , από Λιδορίκι προς Άμφισσα , και σε μικρή απόσταση μετά  το Χάνι Κότταρη , συναντάμε , δεξιά πάνω στο δρόμο , κάτω ακριβώς απ’ το Μαλανδρίνο το “ Χάνι  Καρανάσου “.

   Άρχισε να λειτουργεί το 1930 , απ΄τον Βασίλη Καρανάσο , ήταν ένα μεγάλο κτίσμα , ισόγειο και υπόγειο , και είχε και τρία μικρότερα πέτρινα κτίρια , γιά τις ζωοτροφές και τα ζώα . Είχε δυό πηγάδια , γιά τις ανάγκες του σε νερό , και ΄στον γύρω ιδιόκτητο χώρο , καλλιεργούσαν κηπευτικά .

   Λειτουργούσε συνέχεια μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1960 , και κατά την περίοδο του μεσοπολέμου , εκτός από χάνι-καφενείο , είχε και αλευρόμυλο , σε παρακείμενο κτίριο .

   Ο ιδιοκτήτης του , Βασίλης Καρανάσος , γεννημένος το 1882 , ήταν δραστήριος και αγαπητός στην περιοχή , το 1908 αναζήτησε την ..τύχη του στην Αμερική , όπου και δούλεψε μέχρι το 1920 , που επέστρεψε στην Ελλάδα και πήρε μέρος στη Μικρασιατική εκστρατεία .

    Στην ξενητειά , δούλεψε , όπως όλοι οι πρωτομετανάστες , στις σιδηροδρομικές γραμμές , σαν επιστάτης , και επιστρέφοντας έφερε και κάποιο κομπόδεμα , μ’ αυτό αγόρασε μια μεταχειρισμένη μηχανή και το 1935 , ξεκίνησε το μηχανοκίνητο αλευρόμυλο , μαζί με τον Γιάννη Κονισιώτη , απ’ την Πλέσσια , Αμυγδαλιά , που ήταν και τεχνίτης , και έτσι μαζί με το μύλο του Κότταρη , εξυπηρετούσαν τις ανάγκες των γύρω χωριών , Μαλανδρίνο , Αμυγδαλιά , Βραίλα , Σώταινα , Μηλιά κ.α .

   Τον Αύγουστο του 1944 , στις γενικότερες ..εκκαθαριστικές επιχειρήσεις των Γερμανών , στην περιοχή μας , φυσικά δεν γλύτωσε και το χάνι με όλες τις υπόλοιπες εγκαταστάσεις του . Απ’ όσα λένε οι ντόπιοι , αφορμή , για την καταστροφή , αν και δεν ήταν..απαραίτητο να υπάρχει ..αφορμή , ήταν το γεγονός ότι στο σπίτι έμενε κάποιος εργολάβος – μηχανικός , ονόματι Σκανδάλης , του οποίου η γυναίκα συνεργαζόταν με τους Εγγλέζους , λέγεται μάλιστα , πως στο σπίτι βρέθηκε ασύρματος , όπως επίσης και διάφορα αντικείμενα των Εγγλέζων .

   Μετά την απελευθέρωση , ο Βασίλης Καρανάσος , σε μεγάλη πια ηλικία , ξαναχτισε , με πολύ κόπο το χάνι και το λειτούργησε ο ίδιος μέχρι το 1960 , που έφυγε απ’ τη ζωή . Στη συνέχεια , το χάνι το λειτούργησε ο γαμπρός του , Σπύρος Καρανάσος με την κόρη του την Κούλα . Το χάνι αυτό , δεν είχε μόνο τις συνηθισμένες δραστηριότητες των χανιών , είχε και πολλές άλλες , λειτούργησε και σαν σταθμός των υπεραστικών λεωφορείων του ΚΤΕΛ Φωκίδας , και χώρος ..στάθμευσης των μεταφορικών ζώων , των κατοίκων των γύρω χωριών , που τα άφηναν εκεί , έπαιρναν το λεωφορείο , πήγαιναν στις δουλειές τους , στην Άνφισσα , Ετρατεινή η Λιδορίκι , και επιστρέφοντας , τα παραλάβαιναν και γύριζαν στα χωριά τους . Επίσης΄ήταν και τηλεφωνικό γραφείο , εκεί ακόμα άφηναν τα λεωφορεία και τους ταχυδρομικούς σάκους γιά το Μαλανδρίνο .

   Περιστασιακά , ακόμα , στα βοηθητικά κτίσματα , στήνονταν διάφορα..εργαστήρια , από πλανόδιους τεχνίτες , βαρελάδες , καρεκλάδες , κοφινάδες , καλαϊτζήδες , που εκεί έδρευαν για κάποες μέρες , εξυπηρετώντας τα γύρω χωριά , κι’ ακόμα , ήταν και ..κέντρο σφαγής ζώων , απ’ τους διάφορους , περαστικούς ζωέμπορους τους ονομαζόμενους “ Τσαμπάσηδες “ , που με έδρα το χάνι , γυρνούσαν στα χωριά , παζάρευαν , αγόραζαν ζωντανά τα ζώα , και τα έφερναν στο χάνι , όπου , σε πρόχειροφκιαγμένο επι τούτου , σφαγείο , τα έσφαζαν και τα μετέφεραν στην Αθήνα ή σε άλλες πόλεις .

  Γιά μερικά δε χρόνια , περίπου 5 , 1955-60 , σε ένα απ’ τα κτίσματα , λειτούργησε και τυροκομείο , απ’ τον Βουνιχωρίτη , Βασίλη Βασιλόπουλο , εκεί λοιπόν συγκέντρωναν το γάλα , απ’ τα γιδοπρόβατα της περιοχής , το έπηζαν , και το τυρί το μετέφεραν στην Αθήνα , με τα φορτηγά της περιοχής .

   Κάτι παραπάνω , λοιπόν , από ένα απλό χάνι , ήταν αυτό του μπάρμπα Βασίλη , “ κόμβος “ , όπως έλεγε κι’ ο αξέχαστος Λογοθετίδης , σε κάποιο έργο του , σημέιο ..αναφοράς ήταν , όπως παλιότερα στην Αθήνα , το φαρμακείο του ..Μπακάκου , στην Ομόνοια , εκεί γίνονταν συναντήσεις , εκεί..στάθμευαν τα…ζα τους , όσοι ταξείδευαν , και απο κει τους παραλάβαιναν οι συγγενείς , φίλοι αλλά και ..αγωγιάτες , γιά να πάνε στα χωριά..

   Σήμερα , το κτίσμα , ανακαινισμένο , και κατάλληλα διαμορφωμένο , χρησιμοποιείται σαν κατοικία , του Σπύρου και της Κούλας Καρανάσου , εξακολουθώντας , φυσικά , να αποτελεί..σημείο αναφοράς αλλά και..συνάντησης , αφου σε κοντινή , μάλιστα , απόσταση , στο δρόμο προς την Αμυγδαλιά , έχουν κτισθεί και οι φυλακές , υψίστης ασφαλειάς , του Μαλανδρίνου , σε πολύ κοντινή δε απόσταση , απ’ το Χάνι Καρανάσου , στην αριστερή όμως πλευρά του δρόμου , και κάτω ακριβώς απ΄το χωριό Μαλανδρίνο , υπάρχουν και τα ερείπια των άρχαίων τειχών της Φωκικής πόλης Φύσκος , που , δυστυχώς , δεν έχουν αξιοποιηθεί , δείτε , πως είναι σήμερα ….

      ΧΑΝΙ   ΠΑΤΟΥΚΑ

Τελειώνοντας , το οδοιπορικό μας , προς Άμφισσα , και ανεβαίνοντας την ανηφόρα , συναντάμε τη θέση  “ Ανάθεμα “ , όπου υπήρχε , πάνω στον επαρχιακό , τότε , δρόμο Μαλανδρίνου – Ερατεινής , ένα..καλυβόσπιτο , που έπαιζε και το..ρόλο χανιού , ανήκε σε κάποιον Βούτσινο , απ’ την Πλέσσια , Αμυγδαλιά , προφανώς , ο οποίος είχε και το..παρατσούκλι , Πατούκας , έξ’ ου και το όνομα του χανιού .

  Ήταν στέκι , στο πέρασμα των τσοπάνηδων , όταν κατέβαιναν προς τα χειμαδιά της Αττικής , τη χειμερινή περίοδο , εκεί  οι μετακινούμενοι , έπαιρναν μια ανάσα , και μπορούσαν να βρουν , καφέ , κάνα..πιοτό , και πότε-πότε , και βραστό κρέας .

          ΚΑΡ΄ΤΙΑΝΑ   ( ΚΑΡΟΥΤΙΑΝΑ ) ΧΑΝΙΑ

  Πριν απ’ το χάνι Κότταρη , πάνω στο δρόμο , στον κάμπο της Βελάς , γ΄λυρω στα 5-6 χιλιόμετρα μ απ’ το Λιδορίκι , υπάρχει ο οικισμός ' “Καρουτιανά Χάνια “ , που σήμερα ονμάζεται “ Παλαιόκαστρο “. Ο οικισμός αυτός , δημιουργήθηκε , απ’ τους κατοίκους των Καρουτών , που είχαν αμπέλια και χωράφια , στον κάμπο της Βελάς , και έτσι έχτισαν μικρά ..αγροτόσπιτα , για να καλλιεργούν τα κτήματά τους , δημητριακά , κυρίως , και..αμπέλια ..

   Κάποια λοιπόν σπίτια , παρείχαν και..υπηρεσίες χανιού , εξυπηρετώντας , έτσι , τους περαστικούς ταξειδιώτες , με ΄κυριότερο το σπίτι του Γιώργου Καραχάλιου , που ελιτούργησε έτσι μέχρι τη δεκαετία του ‘60 . Ο Καραχάλιος , είχε και μικρο..μάγαζο , μετά..ταβέρνας , που προπολεμικά είχε και κίνηση από Λιδορικιώτες , αφού κατά τη..συνήθεια της εποχής , πολλοί Λιδορικιώτικοι γάμοι , τότε , γίνονταν στο εκκλησάκι του Αγίου Ανδρέα , στα Καρ’τιανά Χάνια , ήταν βλέπετε..πολύ…sic , κάτι τέτοιο..

   Τα Καρ’τιανά Χάνια , πυρπολήθηκαν και..λεηλατήθηκαν απ’ τους Γερμανούς τον Σεπτέμβριο του 1943 .

          ΤΟ   ΧΑΝΙ  ΣΤΟΝ  “ ΕΛΑΤΟ “

  Αφήσαμε τελευταίο , το χάνι που υπήρχε στη θέση “ Ελατος “ , στο μουλαρό..δρομο , από Λιδορίκι προς Άμφισσα , λίγα χιλιόμετρα μετά τις Καρούτες . ήταν ένα καλύβι μέσα στο ελατόδασο , και ήταν..αποκούμπι γιά τους ταξειδιώτες , κυρίως των χωριών της ορεινής Δωρίδας , που χτρησιμοποιώντας αυτή τη διαδρομή , ..έκοβαν πολύ..δρόμο , πηγαίνοντας γιά Λαμία , Άνφισσα κι’ Αθήνα ακόμα .

   Δυστυχώς δεν μπορέσαμε να έχουμε περισσότερα στοιχεία , αλλά είναι στις..άμεσες προθέσεις μας , την άνοιξη .όμως , οπότε θα προχωρήσουμε στη..συμπλήρωση του κομματιού αυτού .

    Καλό  σας  βράδυ , να περνάτε  καλά

ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ , ΑΥΤΟΣ Ο…ΑΓΝΩΣΤΟΣ…

 

  ΕΤΣΙ  ΓΙΑ  ΝΑ…ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ…

 

  Πάει καιρός , αγαπημένοι μας φίλοι , που στη ζωή μας μπήκε..έτσι απ’ το..πουθενά ο …Καλλικράτης , όλοι ακούμε γι’ αυτόν αλλά ξέρουμε άραγε , ποιός ήταν ; Τι ακριβώς ήταν ; Η..μήπως κάποιοι από μας αναρωτηθούμε σε ποιό…κέντρο..τραγουδάει ; Μη γελάτε , έχουν συμβεί..πολλά παρόμοια ..

   Βέβαια , μας λένε , και επιμένουν..επίμονα , πως τάχαμου αυτός ο ..Καλλικράτης θα μας ..αλλάξει τη..ζωή , προς το καλύτερο φυσικά , εμείς όμως έχουμε ματαξανα..ακούσει γιά καλύτερες ..μέρες , που ακόμα..έρχονται , χρόοονια τώρα , και είμαστε και ολίγον…κουμπωμένοι , όχι γιά τομ..Καλλικράτη , όοχι βέβαια , αυτός ήταν , θεός ..σχωρέστον , μέγας και τρανός , αυτούς που θα τον..εφαρμόσουν ..φοβόμαστε .

    Ας δούμε όμως πρώτα ποιός ήταν ο Καλλικράτης και μετά τα…κουβεντιάζουμε …

 

 

Ο  Παρθενώνας , έργο της συνεργασίας Ικτίνου  και Καλλικράτη .

 

              ΠΟΙΟΣ ΗΤΑΝ   Ο ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ;

 

   Ποιος ήταν λοιπόν ο Καλλικράτης που ...μπαίνει κι αυτός στη ζωή μας; Ας θυμηθούμε:Με βάση τα υπάρχοντα ιστορικά στοιχεία ο Καλλικράτης μαζί με τον Ικτίνο ήταν οι δύο περίφημοι αρχιτέκτονες του δεύτερου μισού του 5ου π.Χ. αιώνα στην αρχαία Ελλάδα. Παρόλο που η φήμη τους ήταν μεγάλη, δεν υπάρχουν ιδιαίτερες αναφορές για τη γέννηση, τη ζωή και το θάνατο τους. Ωστόσο οι ναοί και τα έργα που κατασκεύασαν ήταν μεγάλα, σε σημασία και τελειότητα.

   Ο Καλλικράτης εργάστηκε σε τέσσερα μεγάλα έργα της αρχαίας Αθήνας, σύμφωνα με αναφορές του Πλούταρχου: Στα Μακρά Τείχη της πόλης (460 – 450 π.Χ.), στην επιδιόρθωση τμήματος των περιφερειακών τειχών των Αθηνών, στην ανοικοδόμηση ναού, αφιερωμένου στην Άπτερο Νίκη στην Ακρόπολη, το 448 π.Χ. και...τέλος, σύμφωνα με τον Πλούταρχο πάλι, συνεργάστηκε με τον Ικτίνο για την ανέγερση του Παρθενώνα.

   Ο Ικτίνος υπήρξε σύγχρονος και στενός φίλος του μεγάλου γλύπτη Φειδία. Και οι δύο εργάστηκαν την εποχή του Περικλή. Σύμφωνα με το Βιτρούβιο, ο Ικτίνος συνέγραψε μαζί με τον Κάρπιο την τεχνική μελέτη «για τον Δωρικό ναό της Αθηνάς στην Αθήνα». Ο Ικτίνος αναφέρεται από τρεις έλληνες συγγραφείς: το Στράβωνα, τον Παυσανία και τον Πλούταρχο. Ο Παυσανίας αναφέρει ότι έχτισε τον ναό του Επικούρειου Απόλλωνα στην Αρκαδία. Επίσης, στον Ικτίνο ανατέθηκε η κατασκευή του Τελεστηρίου της Δήμητρας στην Ελευσίνα και η κατασκευή του Παρθενώνα στην Ακρόπολη (μαζί με τον Καλλικράτη).

 

Ο  Ναός του Επικούρειου Απόλλωνα , στην Πελοπόννησο , έργο κι’ αυτό του Καλλικράτη..

 

 

   Απ’ ότι φαίνεται ο Ικτίνος εγκατέλειψε την Αττική μετά την κατασκευή του Παρθενώνα. Πήγε στην Πελοπόννησο όπου έχτισε τον ναό του Επικούρειου Απόλλωνα.Οι δύο αρχιτέκτονες -και ειδικά ο Ικτίνος- κατείχαν πολύ ειδικές γνώσεις, που την εποχή εκείνη διδάσκονταν μόνο στις Σχολές Μυστηρίων. Είναι πολύ πιθανόν ο Ικτίνος και ο Καλλικράτης να είχαν μυηθεί στα Μυστήρια της Αιγύπτου, της Ελλάδας ή σε άλλα και μετά να εφάρμοσαν αυτές τις μυστικές, μυητικές, αρχαίες γνώσεις -όπως της σφαιρικότητας της γης- στην κατασκευή των ναών τους. Το σίγουρο πάντως είναι ότι οι ναοί που κατασκεύασαν είναι φτιαγμένοι σαν μια μικροκοσμική εικόνα του τέλειου σύμπαντος.

   Με τον ίδιο τρόπο ο πολιτισμός της Αιγύπτου ήταν η γήινη εικόνα της ουράνιας Αιγύπτου, ενώνοντας έτσι ορατό και αόρατο με την κατασκευή των Πυραμίδων και τόσων άλλων ναών, που φαίνεται να φέρουν παρόμοια σημάδια τελειότητας με αυτά του Παρθενώνα.Ο ναός του Επικούρειου Απόλλωνα στις Βάσσες Αρκαδίας χτίστηκε από τον Ικτίνο με καθοδήγηση των Ιερέων των Δελφών μετά το 438 π.Χ. και έχει διαστάσεις 39,8x16,1 μέτρα.

   Στο ναό αυτό εφαρμόζονται για πρώτη φορά μαζί και οι τρεις αρχιτεκτονικοί ρυθμοί της αρχαίας Ελλάδας: Ιωνικός, Δωρικός, Κορινθιακός.Το περίεργο είναι ότι ο προσανατολισμός του δεν ακολουθεί την αρχαία συνήθεια Ανατολής - Δύσης αλλά Βορρά - Νότου. Η είσοδος βρίσκεται στη βόρεια πλευρά, σαν να βλέπει στους Δελφούς ή καλύτερα σαν να βλέπει το Βορρά από όπου, σύμφωνα με τη μυθολογία, κατάγεται ο θεός Απόλλωνας και η ακολουθία του, οι υπερβόρειοι.

   Το παράδοξο σ’ αυτό το ναό, όπως ανακάλυψε ο Στέλιος Πετράκης, είναι ότι είναι χτισμένος με τρόπο ώστε κάθε χρόνο να γλιστράει πάνω στην ειδική βάση του με γωνία 50.2 δευτερολέπτων της μοίρας (λόγω της κίνησης του άξονα της γης), στοχεύοντας πάντα στο ίδιο αστρικό σημείο (κατά πάσα πιθανότητα το Σείριο). Αυτό είναι ένα πολύ ειδικό επίτευγμα αρχιτεκτονικής και κατασκευής και απαιτούσε ειδικές γνώσεις αστρονομίας, που επίσης διδάσκονταν στα Μυστήρια.

 

Ο περίφημος Ναός της Απτέρου Νίκης , στην Ακρόπολη των Αθηνών , έργο κι’ αυτό του Καλλικράτη..

 

 

   Ο Ικτίνος επίσης έχτισε τον ναό αυτό με τρόπο ώστε οι κίονές του να περιστρέφονται, να ολισθαίνουν, αλλά να μην καταρρέουν. Οι τοίχοι του ναού αντιστέκονται στο σεισμό, σαν να είχαν πάχος 2,15 μ., ενώ είναι πολύ πιο λεπτές.Όσον αφορά τον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης, το έτος 447 π.Χ. ο Ικτίνος και ο Καλλικράτης, με τη γενική επίβλεψη του Φειδία και του Περικλή, έκτισαν το νέο ναό της Αθηνάς Παρθένου, τον Παρθενώνα. Ο ρυθμός ήταν καθαρά Δωρικός, με ορθογώνιο σχήμα.

   Σύμφωνα με τις περισσότερες αναφορές, ο Ικτίνος έκανε τα σχέδια της Ακρόπολης και ο Καλλικράτης είχε την επίβλεψη των έργων. Ο ναός χτίστηκε πάνω στα θεμέλια του προηγούμενου που είχε κτιστεί επί Πεισιστράτου και τον είχαν καταστρέψει οι Πέρσες. Εννέα χρόνια χρειάστηκαν για την ανέγερση του ναού.Όλα όσα έχουν ανακαλυφθεί για τον ναό αυτό, ίσως όμως και άλλα κρυμμένα από το πέπλο του χρόνου, μαρτυρούν ότι οι δημιουργοί του Παρθενώνα κατείχαν ξεχασμένες γνώσεις που τις εφάρμοσαν στην κατασκευή του.

   Ο Ικτίνος και ο Καλλικράτης κατασκεύασαν το ναό με ασύλληπτες λεπτομέρειες και με αυτό τον τρόπο τον μετέτρεψαν σε έναν οργανισμό παλλόμενο από εσωτερική ζωή. Συγκεκριμένα, σε κάθε μέρος του ναού επικρατούσε ένα σύστημα αναλογίας σύμφωνα με τον κανόνα του Πολυγνώτου και όλες οι διαστάσεις είχαν μια δεδομένη σχέση με τη διάμετρο του κίονα. Κάθε κίονας είχε ελάχιστα μεγαλύτερη διάμετρο από τη βάση μέχρι τη μέση, λέπταινε προς την κορυφή και έκλινε προς το κέντρο της κιονοστοιχίας στην οποία ανήκε.

   Έτσι οι κίονες του Παρθενώνα δεν είναι κάθετοι, αλλά αν προεκταθούν νοητά προς τα επάνω, συναντιούνται στα 1852 μέτρα, σχηματίζοντας μια νοητή πυραμίδα, η κορυφή της οποίας βρίσκεται ακριβώς πάνω από το σημείο που ήταν τοποθετημένο το κεφάλι του αγάλματος της Αθηνάς. Κατά περίεργο επίσης τρόπο, ο όγκος της πυραμίδας αυτής είναι ο μισός της μεγάλης πυραμίδας της Αιγύπτου, 45.000.000 ελληνικά κυβικά πόδια.

   Για να πετύχουν οι αρχιτέκτονες τις καμπυλώσεις αυτές, δεν μπορούσε κανένας λίθος του ναού να έχει κανονικό ορθογώνιο σχήμα. Αντιθέτως, σχεδόν κάθε λίθος έχει εντελώς δικό του σχήμα και μοναδική θέση μέσα στο σύνολο, γιατί οι καμπυλώσεις και οι κλίσεις δημιουργούσαν διαφορετικές γωνίες και επιφάνειες σε κάθε σημείο του κτιρίου.

   Για να επιτευχθεί λοιπόν μία τέτοια κατασκευή ήταν απαραίτητος ο τέλειος υπολογισμός του κάθε μέλους, αλλά και η μαθηματικά ακριβέστατη εκτέλεση.Επίσης, οι γωνιακοί κίονες είχαν ελάχιστα μεγαλύτερη διάμετρο από τους άλλους. Οι μετόπες έδιδαν την εντύπωση του τετραγώνου, κι όμως είχαν κάποιες καμπύλες που εξουδετέρωναν τις οπτικές απάτες, γιατί διαφορετικά δεν θα υπήρχε η οπτική αρμονία. Αυτές οι προσαρμογές απαιτούσαν πολύ υψηλές γνώσεις μαθηματικών και οπτικής, σε μια τέλεια ένωση με την Τέχνη. Επίσης, στο σχέδιο του Παρθενώνα δεν υπάρχει καμία ευθεία γραμμή. Παντού συναντάμε απαλές καμπύλες. Επίσης στην πρόσθια (μπροστινή) όψη ισχύει: πλάτος = φ χ ύψος (όπου φ είναι ο αριθμός της χρυσής τομής), ενώ στις αναλογίες του ναού συναντάμε και τη σχέση α/2α+1.

   Το οπτικό αποτέλεσμα είναι εκτός από αρμονικό πολλές φορές και απροσδόκητο, μιας και ο Παρθενώνας καταφέρνει να δείχνει εντυπωσιακά μεγαλύτερος από το πραγματικό του μέγεθος, χωρίς όμως να βαραίνει το χώρο.Αξιοσημείωτο είναι ότι υπάρχουν πλήθος ενδείξεων μη συμπαγούς θεμελίωσης του ναού σε βάθος 11 μέτρων με σημαντικό ίσως υπόγειο τμήμα ή και θάλαμο.Επίσης, ο Παρθενώνας είναι χτισμένος με έναν ιδιαίτερο, αντισεισμικό τρόπο, με τα τμήματά του να είναι ενωμένα με λιωμένο μολύβι στις κατάλληλες διαμορφωμένες ενώσεις των μαρμάρων του.

   Ειδικότερα για τον Παρθενώνα ο Ν. Τογαρίδης αναφέρει: «η αρθρωτή – σπονδυλική κατασκευή των κιόνων και η τέλεια κατεργασία των σπονδύλων με διάφορο σχήμα / συχνότητα συντελεί στην αρίστη σεισμική συμπεριφορά του Παρθενώνα».Όσον αφορά την τοποθεσία που είναι χτισμένος ο ναός σε σχέση με κάποια άλλα κτίσματα της αρχαίας Αθήνας, το κέντρο του Παρθενώνα (η τομή των διαγωνίων του) απέχει εξίσου από το κέντρο του Ηφαιστείου, από το κέντρο του βήματος των ρητόρων της Πνύκας, από το κέντρο της βάσεως του μνημείου του Φιλοπάππου και από το κέντρο του σηκού του Ναού του Ολυμπίου Διός.

   Όλα τα παραπάνω με μέγιστη προσέγγιση.Επίσης, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε ότι η κατασκευή αλλά και η θέση που είναι χτισμένος ο Παρθενώνας φανερώνουν μια ιδιαίτερη γεωδαιτική αρμονία (γεωδαιτική είναι η σχέση των μέτρων του ναού με τα μέτρα της γης).Αν εξετάσουμε μερικά ακόμα στοιχεία θα διαπιστώσουμε ότι ο ναός του Παρθενώνα, σύμφωνα με τον Ν. Λίτσα, είναι δομημένος σε τέτοια θέση και με τέτοιο τρόπο, ώστε να αντλεί το μέγιστο της συμπαντικής ενέργειας και να τη διαχέει αποκλειστικά στο εγγύς περιβάλλον του. Είναι οικοδομημένος στον ιερό βράχο της Ακρόπολης, από όπου περνά πλήθος διασταυρώσεων γραμμών L.

   Εξαιτίας τους ο βράχος έχει πολύ έντονο ηλεκτρομαγνητικό πεδίο.Λέγεται επίσης ότι ο Παρθενώνας λειτουργεί σαν σημείο εκπομπής των ενεργειών αυτών στο χώρο. Λόγω του πυραμιδοειδούς του όμως σχήματος οι ενέργειες αυτές εκπέμπονται αρκετά ψηλότερα από το έδαφος. Κάποιοι μελετητές υποστηρίζουν ότι η κατασκευή έχει και ενδιαφέρουσες ηλεκτρικές ιδιότητες, σαν να είναι τεράστιος πυκνωτής αλλά και κεραία. Αυτό θα εξηγούσε τις παράξενες αποκλίσεις στα όργανα μετρήσεων γύρω από τον Παρθενώνα (τα ίδια αναφέρονται και για τη Μεγάλη Πυραμίδα στην Αίγυπτο).Όσον αφορά τη γεωδαιτική κατασκευή του ναού, η διάσταση του κοντού στυλοβάτη του Παρθενώνα είναι ίση με ένα δευτερόλεπτο (1΄΄) ενός τόξου γεωγραφικού πλάτους της Γης.

   Αυτό δηλώνει ότι τα μέτρα του Παρθενώνα δεν είναι τυχαία, αλλά οι κατασκευαστές του γνώριζαν τις διαστάσεις τη Γης και φυσικά το σφαιρικό της σχήμα. Επιπλέον, οι αρχαίοι Έλληνες φαίνεται ότι χρησιμοποίησαν σαν μονάδα μέτρησης για το χτίσιμο του Παρθενώνα όχι το σημερινό «μέτρο» αλλά το «πόδι» (1 πόδι = 0,3188 μέτρα) (το ίδιο λέγεται και για τις αιγυπτιακές πυραμίδες). Η πλατφόρμα πάνω στην οποία στέκονται οι κολώνες του ναού έχουν μια ελαφριά καμπύλη και στις τέσσερις γωνίες, σαν να ήταν ένα μικρό κομμάτι μιας γιγαντιαίας σφαίρας, της σφαίρας της γης.

   Ο Ερατοσθένης, που έζησε στην Αλεξάνδρεια μεταξύ 276 και 196 π.Χ., αναφέρεται ως ο πρώτος άνθρωπος που υπολόγισε με μεγάλη προσέγγιση την ακτίνα της Γης. Από τα παραπάνω όμως φαίνεται ότι και οι κατασκευαστές του Παρθενώνα γνώριζαν τις διαστάσεις τη Γης, πολύ πριν τον Ερατοσθένη.Επίσης, όπως είναι γνωστό σήμερα, το μήκος της μίας πλευράς της βάσης της Μεγάλης Πυραμίδας είναι ίσο με το 1/8 του λεπτού της μοίρας της επιφάνειας της γης.

   Αυτό φανερώνει ότι οι Αιγύπτιοι γνώριζαν (τουλάχιστον 2.000 χρόνια πριν την κατασκευή του Παρθενώνα) ότι η γη ήταν σφαιρική.Πολλοί αρχαίοι πίστευαν ότι η γνώση των Αρχαίων Ελλήνων γύρω από τα μαθηματικά προερχόταν από τη γνώση των Αιγυπτίων στον τομέα αυτό. Συγκεκριμένα ο Αριστοτέλης στα «Μεταφυσικά» του αναφέρει: «Έτσι η επιστήμη των μαθηματικών προήλθε από την γειτονική Αίγυπτο, επειδή εκεί η τάξη των ιερέων είχε αυτή την ασχολία». Τι άλλο μπορεί να δηλώνει εδώ ο Αριστοτέλης εκτός από το ότι οι ιερείς της Αιγύπτου κατείχαν την επιστήμη των μαθηματικών, η οποία σύμφωνα με την Ε.Π. Μπλαβάτσκυ διδασκόταν μαζί με την αστρονομία στις Σχολές Μυστηρίων;Από πού μπορεί να έλαβαν ο Ικτίνος και ο Καλλικράτης αυτές τις ιδιαίτερες γνώσεις μαθηματικών, αστρονομίας και της σφαιρικότητας της γης εκτός από το θεσμό των Μυστηρίων, στον οποίο πρέπει να είχαν μαθητεύσει; Για ποιο λόγο άλλωστε ανέθεσαν στον Ικτίνο την κατασκευή του Τελεστηρίου της Ελευσίνας, στο οποίο οι μύστες τελούσαν τα Ελευσίνια Μυστήρια;

Πηγή  press.gr

 

    Αυτός λοιπόν , ήταν ο παλιός..Καλλικράτης , ο περίφημος ..αρχιτέκτων της αρχαιότητας , ας δούμε τώρα τι..προβλέπει ο ..καινούριος..Καλλικράτης , γιατί αυτό μας..καίει..μας..τσουρουφλίζει…

Τι προβλέπει ο Καλλικράτης   ή    η    Νέα

 

Αρχιτεκτονική

 

 

 

        

    13 αιρετές αυτοδιοικητικές περιφέρειες

 

   Προσδιορίζονται στα όρια των σημερινών 13 κρατικών περιφερειών. Παίρνουν τη θέση των 76 Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου που σήμερα αποτελούν τις 54 νομαρχιακές αυτοδιοικήσεις, τις 3 διευρυμένες και τα 19 επαρχεία τα οποία καταργούνται. Προβλέπονται μητροπολιτικές αρμοδιότητες για την Αττική και την ευρύτερη περιφέρεια Θεσσαλονίκης. Αναλαμβάνουν τη διαχείριση των ΠΕΠ.

370 δήμοι

   Καταργούνται τα 2/3 των δήμων και το σύνολο των κοινοτήτων που υφίστανται σήμερα (1.034 δήμοι και κοινότητες). Οι νέοι δήμοι ενισχύονται με ειδικό επιστημονικό προσωπικό. Συγχωνεύονται 6.000 ΝΠΔΔ και δημοτικές επιχειρήσεις σε 2.000.

Χρηματοδότηση της νέας Αρχιτεκτονικής

 

   Πρόγραμμα «Διοικητική Μεταρρύθμιση» του ΕΣΠΑ 2007-2013 με αναδιάταξη του ισχύοντος προϋπολογισμού.

Από τη μετεξέλιξη του χρηματοδοτικού προγράμματος «Θησέας» ύψους 4 δισ. ευρώ, το οποίο θα μετονομαστεί σε Πρόγραμμα ΕΛΛ.Α.Δ.Α. (Ελληνική Αρχιτεκτονική Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης).

Διαφάνεια

Υποχρεωτική Ανάρτηση στο Διαδίκτυο όλων των........

Πράξεων και Αποφάσεων των Οργάνων των ΟΤΑ.

Καθιέρωση Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας των ΟΤΑ.

Υποχρεωτικός προληπτικός έλεγχος όλων των δαπανών των ΟΤΑ από το Ελεγκτικό Συνέδριο.

Αλλαγή του εκλογικού συστήματος

Καταργείται το εκλογικό σύστημα ανάδειξης του 42% και επαναφέρεται το σύστημα ανάδειξης για τα όργανα του Α’ και Β’ βαθμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης με το 50% συν ένα του εκλογικού σώματος.

Σύστημα Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης

Περιφερειάρχης

Εχει βασικό ηγετικό ρόλο για τον συντονισμό των δράσεων της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης. Με την ανάληψη των καθηκόντων του παρουσιάζει τις προγραμματικές του δηλώσεις, οι οποίες εγκρίνονται από το Περιφερειακό Συμβούλιο.

Αντιπεριφερειάρχες

Ορίζονται σε θεματικούς και τοπικού χαρακτήρα και επιλέγονται από τον περιφερειάρχη. Οι τοπικοί αντιπεριφερειάρχες είναι αρμόδιοι για τις τέως Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις και τα Νομαρχιακά Διαμερίσματα, και επιλέγονται μεταξύ των περιφερειακών συμβούλων που εκλέγονται στην αντίστοιχη περιοχή.

Περιφερειακό Συμβούλιο

Είναι βασικό όργανο με σημαντικό επιτελικό και ελεγκτικό ρόλο, ενώ αναβαθμίζεται η θέση της αντιπολίτευσης.

Περιφερειακή Επιτροπή

Αναλαμβάνει τον ρόλο και τις αρμοδιότητες της νυν Νομαρχιακής Επιτροπής. Ενισχύεται ο εποπτικός και ελεγκτικός της ρόλος ως προς τα οικονομικά της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης.

Εκτελεστική Επιτροπή

Συλλογικό επιχειρησιακό - εκτελεστικό όργανο που αποτελείται από τον περιφερειάρχη και τους αντιπεριφερειάρχες.

Συμβούλιο Διαβούλευσης Περιφέρειας

Συμμετέχουν, εκτός από τον περιφερειάρχη και τους αντιπεριφερειάρχες, καθώς και τους επικεφαλής των περιφερειακών παρατάξεων, οι δήμαρχοι των δήμων της Περιφέρειας, εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών, μη κυβερνητικών οργανώσεων, οργανώσεων εργοδοτών, εργαζομένων και επαγγελματικών συλλόγων κ.ο.κ. Συνεδριάζει υποχρεωτικά πριν από την έγκριση του ετήσιου προγράμματος.

Περιφερειακός συνήγορος για τον Πολίτη και την Επιχείρηση

Εκλέγεται από το Περιφερειακό Συμβούλιο με αυξημένη πλειοψηφία των 2/3, μεταξύ των μελών του, ή και εκτός αυτών, και αναλαμβάνει την ευθύνη διαμεσολάβησης μεταξύ πολιτών / συναλλασσόμενων με την Περιφέρεια με στόχο την καταπολέμηση της κακοδιοίκησης.

Σύστημα Δημοτικής Διακυβέρνησης

Δήμαρχος

Ασκεί τις καταστατικές και τις εκτελεστικές του αρμοδιότητες, συνεργαζόμενος με την Εκτελεστική Επιτροπή στην οποία μετέχουν οι θεματικοί και τοπικοί αντιδήμαρχοι.

Αντιδήμαρχοι

Οι αντιδήμαρχοι κατατάσσονται σε θεματικούς και τοπικούς αντιδημάρχους. Οι αντιδήμαρχοι επιλέγονται μεταξύ των δημοτικών συμβούλων από τον δήμαρχο. Οι τοπικοί αντιδήμαρχοι είναι αρμόδιοι για συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές του δήμου που ταυτίζονται με τους δήμους / κοινότητες που συνενώνονται στο πλαίσιο της Νέας Αρχιτεκτονικής.

Εκτελεστική Επιτροπή

Συλλογικό επιχειρησιακό-εκτελεστικό όργανο στους δήμους. Συμμετέχουν, εκτός από τον δήμαρχο ως πρόεδρο, όλοι οι θεματικοί και τοπικοί αντιδήμαρχοι, καθώς επίσης (χωρίς δικαίωμα ψήφου) ο γενικός γραμματέας του δήμου (στους δήμους όπου υφίσταται τέτοιο όργανο).

Δημοτικό Συμβούλιο

Το Δημοτικό Συμβούλιο παραμένει το βασικό όργανο με το τεκμήριο αρμοδιότητας εντός του δήμου, αυξάνονται τα μέλη του, ενώ ενισχύονται αποφασιστικά οι Επιτροπές του Δημοτικού Συμβουλίου.

Συμβούλιο Διαβούλευσης

Συμμετέχουν, εκτός από τον δήμαρχο και τους επικεφαλής των δημοτικών παρατάξεων,

εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών, μη κυβερνητικών οργανώσεων, οργανώσεων εργοδοτών, εργαζομένων και επαγγελματικών συλλόγων κ.ο.κ.

Συγκαλείται υποχρεωτικά ετησίως, πριν από την έγκριση από το Δημοτικό Συμβούλιο, του ετήσιου προγράμματος και προϋπολογισμού του δήμου.

Τοπικά Συμβούλια

Ο δημοτικός προϋπολογισμός διαθέτει ειδικά κεφάλαια και ποσοστά πόρων (με συγκεκριμένα κριτήρια κατανομής) για έργα και υπηρεσίες αποκεντρωμένου χαρακτήρα, με βάση τα τοπικά συμβούλια των δήμων που συνενώνονται.

Συνήγορος του Δημότη και της Επιχείρησης

Θεσμοθετείται ο «Συνήγορος του Δημότη» και ο «Συνήγορος της Επιχείρησης», με επιλογή με αυξημένη πλειοψηφία των 2/3 από το Δημοτικό Συμβούλιο, μεταξύ των μελών του, ή και εκτός αυτών, στα πρότυπα του περιφερειακού Συνηγόρου του Πολίτη.

Οικονομικοί πόροι ΟΤΑ

-Από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους όπου θα εμπλουτιστούν και θα συνδεθούν με τον ΦΠΑ και τον Φόρο Ακίνητης Περιουσίας μέρος του οποίου θα αποδίδεται στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.

-Από τις επιχορηγήσεις του κράτους οι οποίες θα αποδίδονται με βάση αντικειμενικά κριτήρια.

-Από τοπικούς φόρους οι οποίοι θα ισχύουν στη λογική των ανταποδοτικών τελών.

 

Νέοι Θεσμοί

 

Δημοτικό eΚΕΠ

Μικρά «Δημοτικά ηλεκτρονικά ΚΕΠ», σε κάθε γειτονιά ή χωριό από τα οποία παρέχονται οι βασικές υπηρεσίες της δημοτικής και περιφερειακής Αυτοδιοίκησης.

Κάρτα Δημότη

Η έξυπνη «κάρτα του Δημότη» -προάγγελος της «κάρτας του πολίτη»- με την οποία περνούν οι δήμοι στην αυτόματη εξυπηρέτηση (π.χ. έκδοση πιστοποιητικών), αλλά και διευκολύνεται η συμμετοχή σε δημοκρατικές διαδικασίες (π.χ. τοπικά δημοψηφίσματα).

Αυτόματη Εξυπηρέτηση

Μηχανήματα αυτόματης εξυπηρέτησης («δημοτικά ΑΤΜ»), που θα εγκατασταθούν στα δημοτικά e - ΚΕΠ θα έχουν τη δυνατότητα αυτόματης εξυπηρέτησης 24 ώρες το 24ώρο, 365 μέρες τον χρόνο.

Διοικητική Βοήθεια στο Σπίτι

Στόχος η εξυπηρέτηση δημοτών που έχουν ανάγκη. Για τον σκοπό αυτό εισάγεται ο θεσμός του δημοτικού ανταποκριτή, δηλ. πολυδύναμου υπαλλήλου για την εξυπηρέτηση των κατοίκων με αξιοποίηση και των νέων τεχνολογιών.

Πηγή  kafeneio

   Διαβάστε καλά-καλά , αγαπημένοι μας φίλοι , όλα όσα..προβλέπει ο νέος..Καλλικράτης , μελετείστε τα..όλα..και βγάλτε τα..συμπεράσματά σας , λαμβάνοντας , φυσικά , υπόψη σας και τις..επικρατούσες σήμερα συνθήκες τους Ο.Τ.Α , και..μαντέψτε το,,μέλλον μας , γιατί περί αυτού..πρόκειται , τα συμπεράσματα λοιπόν …δικά  σας…

                           Καλό  σας  βράδυ..

XANIA - XANITZHΔΕΣ - 10ο

 

     ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ  ΠΟΥ ..ΕΣΒΥΣΑΝ  ΣΤΟ  ΧΡΟΝΟ

 

 

   Τελειώνοντας την περιγραφή , των ..παραλιακών Δωρικών χανιών και κυρίως του χανιού του Κολατζή , που έχει μείνει στην..ιστορία , γυρνάμε πάλι στην ..έδρα μας , στο ..Λιδορίκι και παίρνουμε  το δρόμο για την Άμφισσα , εκεί , σε απόσταση περίπου 10 χιλιομέτρων , υπάρχει ένας Μαλαντρινιώτικος οικισμός , με λίγα διάσπαρτα σπίτια .

    ΤΟ   ΧΑΝΙ   ΤΟΥ  ΚΟΤΤΑΡΗ ΣΤΟ  ΜΑΛΑΝΔΡΙΝΟ

  Το κτίριο του αλευρόμυλου , και στο βάθος το ανώγειο κτίσμα , που παλιά ήταν χάνι .

   Ένα απ’ αυτά , ήταν και το χάνι με τον αλευρόμυλο του Κότταρη . Οι Κοτταραίοι , κατάγονταν απ’ το Δάφνο , τη..Βοστινίτσα , όπως το λέγαν παλιότερα , ορεινό χωριό της Δωρίδας , με πολλά κοπάδια γιδοπρόβατα . Το 1912 , ο Γιώργος Κότταρης , που έμενε στο Λιδορίκι , έχτισε , πάνω στο δημόσιο δρόμο Λιδορικίου – Άμφισσας , κάτω απ’ το Μαλανδρίνο , δυό δωμάτιά σπίτι και .έστησε και τον.. μηχανοκίνητο αλευρόμυλό του , σε ένα διπλανό κτίσμα , για να εξυπηρετεί τους κατοίκους των γύρω χωριών , Μαλανδρίνο , Βραίλα , Σώταινα , Μάκρυση , Πλέσσια , Μηλιά , Λεύκα , Σκαλούλα ακόμα και Λιδορίκι . Άλλος μύλος δεν υπήρχε εκαί γύρω , εκτός απ’ τον μηχανοκίνητο του Καρανάσου , λίγο παρακάτω , και  στο Βελούχι των Ανδριτσαίϊκων νερόμυλων , που ήταν σε απόσταση απ’ τα γύρω χωριά , ενώ ήταν πολύ κοντύτερα στο Λιδορίκι .

   Η μηχανή του αλευρόμυλου , ήταν , όπως λέγεται Γερμανικής προέλευσης , κάτι , που κατά τα..λεγόμενα πάντα , συνέτεινε στο να μη πειράξουν τον αλευρόμυλο οι Γερμανοί το 1943 , παρότι κατέστρεψαν σχεδόν όλα τα γύρω χωριά .

   Παράλληλα όμως με τις δραστηριότητες του αλευρόμυλου , ο Κότταρης ανέπτυξε και τον τομέα των εργασιών ..εξυπηρέτησης των μετακινούμενων κατοίκων απ΄τις ορεινές περιοχές όχι μόνο της Δωρίδας .  Οι κάτοικοι των χωριών της Παρνασσίδας , Μαυρολιθλαρι , Στρώμη , Καλοσκοπή , Μουσουνίτσες , αλλά και Δωρικών χωριών , Συκιάς , Κονιάκου κλπ . κατέβαιναν για να πουλήσουν τα γεωργο..κτηνοτροφικά τους προϊόντα , γαλακτοκομικά , πατάτες , φασόλια , κάστανα , κυρίως προς Ερατεινή και τα γύρω χωριά , όπου επικρατούσε ακόμα ..τότε , η..συναλλαγή , πράμα με..πράμα , δίναν δηλαδή ..τυρί , βούτυρο , μαλλιά , κυρίως και παίρναν ΄γιά ..αντάλλαγμα , λάδι και ελιές και κάνα..ψάρι φρέσκο , που δεν τα ‘βλεπαν ούτε στα όνειρά τους , και βέβαια , απ’ τη Στρώμη κατέβαζαν τις υπέροχες πατάτες τους που ήταν ονομαστές σ’ όλη την περιοχή , όπως και τα μήλα τους ..

   Σε..κόμβο , λοιπόν , εξελίχθηκε το Κοτταραίϊκο χάνι , σιγά-σιγά , και με την αλλαγή των συγκοινωνιακών συνθηκών , και έτσι περιορίζονταν μέρα τη..μέρα οι..υπηρεσίες ..χανιού , κερδίζοντας ..χώρο οι..διαμετακομιστηκές , αφού εκεί , έπαιρναν τη συγκοινωνία γία να ταξειδέψουν , και ήταν πιά ..στάση λεωφορείων και φορτηγών , αφού μάλιστα , κόρη Κότταρη , είχε παντρευτεί το Γιάννη Σι΄πωκο , απ’ το Δάφνο κι’ αυτός , που ήταν απ’ τους παλιότερους αυτοκινητιστές της περιοχής .

   Όπως προαναφέραμε , δίπλα στο κτίριο του αλευρόμυλου , υπήρχε και το διώροφο κτίσμα , στο ανώγειο του οποίου διέμενε η οικογένεια , και στο ισόγειο λειτουργούσε καφενείο , που πρόσφερε και πρόχειρο φαγητό , δίλα δε υπήρχαν και αποθήκες γιά τις ζωοτροφές αλλά και γιά το..στάλισμα των ζώων ..

    Ο τελευταίος απ’ τους Κοτταραίους , που δούλεψε τον αλαευρόμυλο και το..χάνι , ήταν η κόρη Κότταρη , Αθηνά , αν δεν κάνωομε λάθος ,που είχε παντρευτεί το Γιάννη Σιώκο , αυτή το κράτησε μέχρι τη δεκαετία του ‘70 .

   Μετά , η επιχείρηση νοικιάστηκε σε ντόπιους , κάποια περίοδο , την είχε ένας Μαλανδρινιώτης , ο Ρήγας Ρήγας , που παραδίπλα είχε και πτηνοτροφικούς θαλάμους και παράλληλα δούλευε και το μύλο , γιατί το χάνι πια , είχε..σβύσει ..

   Τελευταίος ενοικιαστής , αν δεν κάνουμε λάθος , ήταν κάποιος Αναστασόπουλος , απ’ τη Σώταινα , που το κρλατησε γιά κάμποσο καιρό , τώρα είναι από χρόνια κλειστό και χρησιμοποιείται σαν ..εξοχικό , απ’ τους κληρονόμους του Γιάννη Σιώκου ..

   Αύριο : ΤΟ   ΧΑΝΙ  ΚΑΡΑΝΑΣΟΥ , ΣΤΟ ΜΑΛΑΝΔΡΙΝΟ .

    Σ υ ν ε χ ί ζ ε τ α ι …..

ΕΥΧΑΡΙΣΤΑ ΝΕΑ ΓΙΑ ΤΑ ΛΙΔΟΡΙΚΙΩΤΟΠΟΥΛΑ..

ΟΙ  ΟΜΟΡΦΕΣ  ΜΕΡΕΣ  ΤΟΥ  ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ..ΞΑΝΑΡΧΟΝΤΑΙ

 

     Με ..λαχτάρα , τα παιδιά μας , που το καλοκαίρι έκαναν τα πρώτα..βήματά τους στον μαγευτικό κόσμο της ζωγραφικής , περιμένουν τη..συνέχειά τους , και δεν θ’ αργήσει , αφού ο αγαπημένος “ Δάσκαλος “ , ο Στράτος Μιχαηλίδης , θα συνεχίσει το έργο που..ξεκίνησε , κάνοντας μαθήματα στα παιδιά , αλλά και τους ..μεγάλους , στο διάστημα των διακοπών του Πάσχα . Στη φωτογραφία ο ζωγράφος μας , με το Νίκο Πέτρου , που είχε επισκεφτεί τα παιδιά στην ώρα του μαθήματος

  

    Λίγη υπομονή λοιπόν , και όλα θα γίνουν , λεπτομέρειες θα μάθετε έγκαιρα ..

                     Καλό  Σαββατοκύριακο

 

ΕΝΑ ΟΝΕΙΡΟ ΜΑΣ , ΔΥΣΤΥΧΩΣ ΔΕΝ..ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΗΚΕ..

 

  Όλοι θέλαμε φέτος , αγαπημένοι μας φίλοι , ν’ακούσουμε τα κάλαντα απ’ την μπάντα μας , παρότι , γιατί να το..κρύψουμε , ήταν και λίγο..πρώιμο , αφού τα παιδιά μας , δεν έχουν πολύ καιρό που ..μπήκαν στο..χορό και το…χώρο της μουσικής , εκτός φυσικά ελαχίστων εξαιρέσεων , δεν έγινε αυτό ..πραγματικότητα , γιά πολλούς και διαφόρους λόγους , αυτό όμως δεν μας..απογοητεύει , συνεχίζουμε με το ίδιο..πάθος , μιά ..μάχη μπορεί να..χάθηκε , αλλά τον..πόλεμο τον έχουμε , σχεδόν , κερδίσει ..

  Βέβαια και η ίδια η ζωή , τα’ χει φκιάξει έτσι , και ..σοφά θα μπορούσαμε να πούμε , κάποια μας όνειρα , κάποτε ..πότε , να μένουν..απραγματοποίητα , και είναι , απο μιά μεριά καλό αυτό , γιατί..έχουμε..κίνητρο , έχουμε..λόγο να συνεχίζουμε να ονειρευόμαστε…

   Ήδη βρισκόμαστε στο δεύτερο..χρόνο μαθημάτων , και τα περισσότερα παιδιά έχουν προχωρήσει πολύ-πολύ καλά , υπάρχουν βέβαια και κάποια που μπήκαν στην μπάντα , τελευταία , κι’ αυτά όμως..προχωράνε..γρήγορα..θεού δε..θέλοντος και πολλών..άλλων..παραγόντων , επιτρεπόντων , θα μπορέσουμε στην καινούρια χρονιά , να καλέσουμε και μείς στο χωριό μας , κάποιες μπάντες , όπως γίνεται συνήθως , ας το ελπίσουμε…

  Την περασμένη Δευτέρα , η ..φίλη Ληξουριώτικη μπάντα , είχε στο θέατρο Ακροπόλ , της Αθήνας , τη Χριστουγεννιάτική της εκδήλωση , στην οποία συμμετείχε και η μεικτή χορωδία του Δήμου Βριλησσίων , οι φίλοι μας Ληξουριώτες μας έκαναν την τιμή να μα καλέσουν , και δεν σας κρύβουμε ότι ζήσαμε υπέροχες στιγμές ..

  Όλοι οι Ληξουριώτες της Αθήνας , ήρθαν να καμαρώσουν τα παιδιά τους , έχουν βέβαια οι επτανήσιοι , γενικά , το..σποράκι της καλής μουσικής , και απολαύσανε πραγματικά τη βραδιά..

  Το θέατρο Ακροπόλ , που ευγενικά πρόσφερε αφιλοκερδώς , ο ιδιοκτήτης κ. Παρίσης , που είναι Κεφαλλονίτης , ήταν σχεδόν γεμάτο , το δε πρόγραμμα ήταν υπέροχο , το πρώτο μέρος κάλυψε η χορωδία των Βριλησσίων , με μαέστρο τον Παναγή Μπαρμπάτη , ένα νέο και πολύ αξιόλογο καλλιτέχνη , που παρουσίασε μιά απόλυτα πειθαρχημένη και καλοσυντονισμένη χορωδία , ερασιτεχνών , που απέδωσε υπέροχα , γνωστά Ελληνικά και ξένα τραγούδια , όπως και κλασσικές καντσονέτες , αφήνοντας μιά..υπέροχη..γεύση στους τυχερούς που ήταν το βράδυ αυτό εκεί , αξίζει να σταθούμε γιά λίγο , σε μιά κυρία , υψίφωνο , που ομολογουμένως μας μάγεψε με την απλότητα της απόδοσης και της παρουσίας , αλλά και γιά την εκπληκτική της εκφραστικότητα στην εκτέλεση , δυστυχώς στο πρόγραμμα δεν αναφέρεται το όνομά της , πάντως άφησε εξαιρετικές εντυπώσεις , όπως και ο μαέστρος , η γλυκιά σοπράνο , ερμήνευσε ..μοναδικά , θα λέγαμε , τραγούδια του Μάνου Χατζηδάκι , που έχει τραγουδήσει η Νάνα Μούσχουρη , αλλά και άλλοι μεγάλοι καλλιτέχνες και..εντυπωσίασε..

   Πολύ καλός και ο άλλος εκτελεστής , ο τενόρος , ούτε αυτού το όνομα γνωρίζουμε , και γενικά όλη η χορωδία ήταν..καλοκουρδιμένη και σε πολύ..καλή βραδιά , σημειώστε και πάλι , πως ήταν όλοι τους..ερασιτέχνες , τουτέστιν..πραγματικοί..καλλιτέχνες , μπράβο τους…

  Το δεύτερο μέρος , καλύφθηκε απ’ την όμορφη Ληξουριώτικη μπάντα , που έχι  70 περίπου εκτελεστές , νεαρά παιδιά κυρίως , με αρχιμουσικό τον Δημοσθένη Μηνιάτη , που όπως ήταν ολοφάνερο , κάνει πολυ καλή δουλειά , κρατώντας τη μπάντα σε πολύ υψηλό επίπεδο , ας σημειωθεί εδώ , πως το Ληξούρι έχει μπάντα από το 1836 , ανελλειπώς  , με μόνο μιά..εξάμηνη διακοπή , όταν κάποτε οι Άγγλοι , ζήτησαν να παίξει τον Αγγλικό Εθνικό ύμνο , και..αρνήθηκαν , με αποτέλεσμα να την διαλύσουν γιά ένα περίπου ..εξάμηνο .

  Λατρεία , πραγματική , έχουν αγαπημένοι μας φίλοι , οι Ληξουριώτες γιά την μπάντα τους , είναι , λενε ,το…καμάρι τους , το πιστεύουν , κι δεν έχουν..άδικο , ψυχή της μπάντας ο Πρόεδρος Σπύρος Αλεξανδρόπουλος και ο Έφορος Χαράλαμπος Μεσσάρης , και φυσικά ο Μαέστρος της Δημοσθένης Μηνιάτης .

  Παρακολουθώντας την εκδήλωση , ο νους μας πήγε και στη δική μας , πολύ-πολύ..νέα μπάντα , που όμως σύντομα και..σίγπυρα θα μας χαρίσει παρόμοιες στιγμές , πόσο δίκιο όμως είχε ο φίλος ο Πρόεδρος , όταν μας είπε , με τη..Κεφαλλονίτικη προφορά του : Κώστα μου , αργήσατε , μωρέ να κάμετε..μπάντα …η απάντησή μας ; …Ε καλά βρε Σπύρο . σιγά την καθυστλερηση , ούτε…διακόσια..χρόνια…ποτέ όμως δεν είναι…αργά…

ΣΗΜ : Η κάκιστη..ποιότητα των φωτογραφιών , οφείλεται στο ότι ..απαγορευόταν η χρήση φωτομηχανών κλπ , και τραβήχτηκαν ..λαθραία , στη…ζούλα , όπως λέμε…

               Καλό  σας ξημέρωμα ..

ΧΑΝΙΑ – ΧΑΝΙΤΖΗΔΕΣ - 9ο

   Συνεχίζουμε αγαπημένοι μας φίλοι , την..μετ’ εμποδίων ,  νοσταλγική μας περιήγηση , στα Δωρικά Χάνια και τους..Χανιτζήδες μας , ακολουθώντας όμως τώρα ..αντίθετη..πορεία , από Λιδορίκι προς Άμφισσα , και μάλιστα θα ξεκινήσουμε απ’ τα παραλιακά χάνια , όπου το πιό..γνωστό ή μάλλον , το μόνο γνωστό στην..πάνω Δωρίδα , ήταν το περίφημο “ Χάνι του Κολατζή…”

   Έχουμε αναφερθεί..βιαστικά και σ’ αυτό , στο ξεκίνημά μας , στο..εισαγωγικό μας σημείωμα , και λίγο..πολύ , όλοι ξέρουμε κάποια πράγματα , αλλά θα σας δώσουμε , σε…επανάληψη , ένα μιά δημοσιευμένη , περιγραφή της όης..τότε κατάστασης , μεταφορών , αγωγιών , αγωγιατών και..χανιών , μέσα απ’ την οποία ..φαίνεται ..ανάγλυφη αυτή η πλευρά της , τότε , Λιδορικιώτικης ζωής , που ήταν , φυσικά , ιδιάιτερα…σκληρή..

   Η  οδοιπορία αυτή , βασίζεται , σε μιά ..νοσταλγική ανάμνηση του αξέχαστου Καφτανιαλέκου , που με..χειρουργική..σχολαστικότητα , αλλά και με..λογοτεχνική ..φρεσκάδα και..αύρα , τομογραφεί μιά εποχή…

ΤΟΥ  ΚΟΥΛΑΤΖΗ  ΤΟ  ΧΑΝΙ…

To..." Eξπρές του...Λιδορικίου ", ξεκινάει απ' το χωριό μας για το...χάνι Κουλατζή , επιβάτες ; τσολιάδες , φαντάροι , φουστανελάδες....σωτήριον έτος...1913 !!

   Εκείνο τον καιρό , 1880-1900 , η επικοινωνία με την Αθήνα και την υπόλοιπη Ελλάδα , γινόταν απ' του Κουλατζή το χάνι , ένα χάνι εκεί που είναι σήμερα η Ερατεινή . Άμαξες κι' αγωγιάτες με υποζύγια , κατέβαιναν ομαδικά γιά να φορτώσουν εμπορεύματα και τα είδη μονοπωλίου . Τα μονοπωλιακά είδη τα χτυπούσαν στη δημοπρασία ολόκληρα χωριά κι' έτσι , καραβάνια ατέλειωτα , από ξενηστικωμένα ζώα και θεονήστικους αγωγιάτες , ξεκινούσαν άγρια μεσάνυχτα από τα ορεινά χωριά τους , να φτάσουν χαράματα στο Χάνι , να φορτώσουν και να γυρίσουν πάλι μετά σ' αυτά .
   Οι αγωγιάτες , ως επί το πλείστον , ήταν μικρά παιδιά , 12 - 15 χρονών , που τά 'στελναν οι γονείς τους γιά τα χρήματα , μιάς και δεν διέτρεχαν κανένα κίνδυνο , αφού ήταν όλο το χωριό , σχεδόν , παρέα . Πήγαιναν άδειοι και καβάλα και γύριζαν με τα πόδια . Το καλοκαίρι , τα πράγματα΄..πήγαιναν κι' έρχονταν , το χειμώνα όμως , που το κρύο κι η παγωνιά περόνιαζε και που τα περισσότερα παιδιά δεν είχαν παπούτσια ; Τι λέω τα περισσότερα , όλα σχεδόν .

   Οι γονείς γιά ν' αντιμετωπίσουν αυτόν τον κίνδυνο , έχωναν τα πόδια των παιδιών τους μέσα σε μιά λινατσούλα μ' άχυρο , την έδεναν καλά-καλά , γύρω-γύρω , κι έτσι τα ποδαράκια τους δεν ξεπάγιαζαν στο πεντάωρο ταξείδι τους , καθώς κρέμονταν καβάλα πάνω στο ζώο .
   Οι αγωγιάτες του χωριού μας , πήγαιναν χαμηλά από τον Κούστη , πέρναγαν στο αμπέλι του Παπανικολάου , μύλο του Σφέτσου κι 'εβγαιναν στο Βύθλα , αποφεύγοντας το δημόσιο δρόμο . Ξεκινούσαν στις τρεις τα μεσάνυχτα κι' έφταναν το πρωί στο Χάνι , πριν καλά -καλά χαράξει . Τα ζώα απ' την κούραση και την πείνα , έφταναν τσακισμένα στον παραλιακό δρόμο , όπου αριστερά και δεξιά φύτρωναν " μπαμπζίνες "( πικροδάφνες ) κι' αν δεν τα πρόσεχαν μπορούσαν να φάνε και να ψοφήσουν . Τα ντόπια δεν τις έτρωγαν , ενώ τα δικά μας ίσως έφταναν ξεθεωμένα , ίσως γιατί δεν τις ήξεραν , τις άρπαζαν στα σκοτεινά και τις έτρωγαν κι έτσι πολλοί ορεινοί έχασαν πολύτιμα , γιά κείνα τα χρόνια της μαύρης φτώχειας , ζωντανά .
   Σ' ένα τέτοιο νυχτερινό αγώι , λοιπόν , συνέβη το εξής : Η ομάδα είχε ξεκινήσει στις 3 τα μεσάνυχτα και την αποτελούσαν μικρά παιδιά , έχοντας όλα δεμένη στα πόδια τους τη λινατσούλα μα τα άχυρα . Βρίσκονταν στο 'υψος του " Καμπλάκη " , όταν το γαιδούρι της μακαρίτισσας της Τραμποβάσιως " ξαφνιάστηκε " ( ποιός ξέρει από τι ) και πετάει τη θειά Βάσιω μέσα σε μιά πουρναρομαζιά με τα πόδια τον ανήφορο .
   Έβαλε τις φωνές και ρέκαζε το κορίτσι , αλλά ποιός να τη βοηθήσει , που όλα τα παιδιά ήταν δεμένα και δεν προλάβαιναν να λυθούν ; Ευτυχώς , έτρεξε ο Ντουμοδρόσος , που ήταν λίγο μεγαλύτερος και την έβγαλε απ' τα πουρνάρια και το " καραβάνι " συνέχισε το μαρτυρικό του δρόμο ως του Κουλατζή το χάνι .
   Ο Κουλατζής στο χάνι του είχε μιά κατσαρόλα όλη κι' όλη . Σ' αυτή έβραζε φασουλάδα γιά τους.. " Βλάχους " ( όπως μας έλεγαν οι παράλιοι ) και , μόλις έβλεπε νά 'ρχονται αγωγιάτες , έβγαινε και ρωτούσε : - Έρχονται κι άλλοι από πάνω ;
- Έρχονται , μπάρμπα , έρχονται , του απαντούσαν τα παιδιά κι εκείνος έδινε διαταγή στον παραγιό του : -- Ρίξε κι' άλλο νερό στα φασόλια , μάστορααα !!
   Ρίξε ..ρίξε όμως νερό , ο μάστορας , στο τέλος έπρεπε να κυνηγάς τα φασόλια με το..δίκανο και μερικές φορές αν τύχαινε να μείνουν πολλές μέρες στην κατσαρόλα , ελλείψει πελατείας , ξίνιζαν και τότε ο αγιογδύτης ο χανιτζής έκοβε μέσα μάραθο , μαρούλια και κρεμμυδόφυλλα , κι' άλλα ζαρζαβατικά , γιά να κόψει την ξινίλα τους .   

   Όσο γιά ψωμί , ας ήταν καλά το καλαμπόκι , που 'βγαζε το τελωνείο " ακατάλληλο προς ..βρώσιν " . Εκείνο τον καιρό , τη Δωρίδα την έσωζε το Ρουμάνικο καλαμπόκι , που το 'φερναν με καίκια απ' τον Πειραιά . Τα καίκια τα βαρυφόρτωναν ως τα μπούνια κι' αν καμιά φορά τύχαινε να πιάσει κάνα μπουρίνι , πήδαγε το κύμα μέσα κι έρεχε τα πάνω σακιά . Εκείνο , λοιπόν , το βρεγμένο καλαμπόκι άναβε και πίκριζε και το τελωνείο το 'δινε για ζωοτροφή . Ο Κουλατζής όμως , το 'φτιαχνε ψωμί και τάιζε τους ταλαίπωρους " βλάχους " , οι οποίοι , θέλοντας και μη , τό 'τρωγαν , μα τους έτρωγε .
   Το 'παιρναν οι κακόμοιροι , το 'κοβαν φέτες , το χάραζαν με το σουγιά , το καψάλιζαν στη φωτιά , κάνοντάς το " καρμάλα " ( φρυγανιά ! ) . Η καρμάλα εκείνη , έπιανε απ' το καψάλισμα μιά ροδοκόκκινη πέτσα , έξω - έξω , που τρωγόταν κάπως . Κάτω όμως απ' αυτή την πέτσα , , το υπόλοιπο ήταν " ίμπλα " ( σκέτη..λάσπη δηλαδή ). Η ίδια διαδικασία γινόταν γιά δεύτερη και τρίτη φορά , ώσπου , σιγά-σιγά να φαγωθεί όλο το ψωμί , αλλοιώς δεν πήγαινε ..κάτω με τίποτα .
   Αυτά τραβούσε , φίλοι μου , η ορεινή Δωρίδα της εποχής εκείνης , γι'αυτο και πολλοί πήραν των ..όμματιών τους και..χάθηκαν στις..τσιμεντουπόλεις...

 

  ΄Μιά άποψη της πέρα πάντας ΄της Ερατεινής , το..Ζάκι , όπως τη λένε , όπως ήταν στη δεκαετία του 1950 , η φωτογραφία είναι αναμνηστική , από εκδρομική , μάλλον , κάθοδο των..πάνω Δωριέων , τρίτος από αριστερά ο Κλάκης Κοτροζίνης , ο Γιώργος Καψάλης και ο Μίμης Πέτρου , σε εφηβική ηλικία …

  Η Ερατεινή , όπως είναι σήμερα ..

   Η Ερατεινή , μιά μικρή κωμόπολη η..ένα μεγάλο χωριό , είναι χτισμένη πάνω στην παραλιακή γραμμή του Κορινθιακού , και ήταν πάντα το επίνειο της Τολοφώνας αλλά και της υπόλοιπης Δωρίδας . Ο οικισμός , άρχισε να χτίζεται προς τα μέσα , και μετά , του 19ου αιώνα , από κατοίκους της Βιτρινίτζας , όπως αναφερόταν παλιά , Βιτρινίτσας όπως επικράτησε , δηλαδή της γνωστής μας Τολοφώνας , αλλά και από κατοίκους άλλων ορεινών μεσογειακών χωριών της Δωρίδας ..

  Το αρχικό όνομα του οικισμού , ήταν  “ Χάνι “ , όνομα που χρησιμοποιούνταν ακόμα και μέχρι πριν κάποιες δεκαετίες , και το όνομα αυτό δεν ήταν..τυχαίο , όχι , το πήρε απ’ το..σχεδόν..μοναδικό κτίσμα που υπήρχε στο..ξεκίνημα του οικισμού και που ήταν “ Χάνι “ ή…” Πανδοχείο “ , όπως θέλετε το λέτε ..

  Απ’ τους πρώτους οικιστές του ..” Χανιού “ , ήταν η οικογένεια του αγωνιστών του ‘21 , Δρόσου Κολαντζή , κτηματία και παπά Δημήτρη Κολαντζή , απ’ την Τολοφώνα , Βιτρινίτζα , όπως γράφει ο Γιώργος Καψάλης στο βιβλίο του “ Η Φωκίδα στο 1851 “, ενώ υπάρχει και σχετική αναφορά , γιά την ύπαρξη του Χανιού αυτού , και στις σημειώσεις του Ανδρέα Καρκαβίτσα , που πέρασε από κει , στις 25  Απριλίου του 1887 , όπως αναφέρει στο βιβλίο του “ Διαδρομές του παρελθόντος , στη Ναυπακτία και τη Δωρίδα “, ο Ναυπάκτιος συγγραφέας-ερευνητής , Γιάννης Χαλάτσης .

   Βέβαια , υπάρχουν και μαρτυρίες παλιότερων κατοίκων του Χανιού , που θυμούνται το Θανάση Κολαντζή , που είχε το μεγάλο χάνι στην Ερατεινή , στα 1900 , δίπλα μάλιστα υπήρχε και μεγάλο εμπορικό κατάστημα , μαγειρείο και κάποια εργαστήρια . Αυτές δε τις δραστηριότητες τις συνέχισαν και τα παιδιά του Θανάση , ο Γιάννης , ο Ηρακλής και ο Μήτσος . Το χάνι ήταν το..αποκούμπι των κατοίκων της ορεινής Δωρίδας που κατέβαιναν γιά να εφοδιαστούν μ ε τρόφιμα και άλλα είδη πρώτης ανάγκης , κι’ ακόμα γιά να περάσουν , με καίκια , απέναντι στο Αίγιο .

  Προς το τέλος του 19ου αιώνα , άρχισαν να κατεβαίνουν και να χτίζουν σπίτια στην παραλία αρκετές οικογένειες απ’ τη Βιτρινίτσα , Γιαμαρελαίοι , Τζιναίοι , Κουρνιαίοι , κ.α , ενώ ακολούθησε η ..κάθοδος και μόνιμη πιά εγκατάσταση στο Χάνι , πολλών κατοίκων ορεινών χωριών , της Σώταινας , Μηλιάς , Μακρυνής και Πλέσσιας ( Αμυγδαλιάς ) , δημιουργώντας έτσι ένα..ζωντανό , πιά , οικισμό , στον οποίο το 1902 λειτούργησε και Δημοτικό σχολείο , φτάνοντας έτσι το  “ Χάνι “ η..Ερατεινή δηλαδή , να αριθμεί το 1911 , 210 κατοίκους και να έχει αποκτήσει σημαντική εμπορική κίνηση..

   Βέβαια , το Κολαντζαίϊκο χάνι , δεν είχε και το…καλύτερο όνομα , αφού όλες οι πληροφορίες της εποχής αναφέρονται στα πολλά και..διάφορα ..τερτίπια του Κολαντζή , που εκμεταλλευόταν , με κάθε..δυνατό τρόπο , τους πελάτες του – αγωγιάτες . Στα Λιδορικιώτικα 1983 , του Γιώργου Καψάλη , ένας παλιός Λιδορικιώτης , ο αξέχαστος μπάρμπα Σπύρος Σφέτσος , ο..Καλέρης , όπως τον λέγαμε οι χωριανοί , σε ένα σημείωμά του , αναφέρει πως εκτός απ’ τις..αλμυρές τιμές στα είδη που πρόσφερε στους πελάτες του ο Κολαντζής , ο οποίος διαχειριζόταν τα είδη μονοπωλείου , και φυσικά το..αλάτι , έκανε και διάφορα..κόλπα , έβρεχε το..αλάτι , εισπράττοντας λεφτά και γιά το…νερό , και οι ταλαίπωροι οι αγωγιάτες , φτάνοντας στο Λιδορίκι , παρέδιναν ..λειψό το βάρος , στους εμπόρους , πληρώνοντας απ’ την τσέπη τους τη..διαφορά ..

    Καλό  σας   βράδυ , καλή Κυριακή……Κ.-

ΤΑ ..ΔΟΥΔΙΚΑΜΕΡΑ…

 

      Μέρες αξέχαστες των παιδικών μας χρόνων.

  

   Μια ..ολόδροση  αφήγηση των εθίμων  του Δωδεκαήμερου των Χριστουγεννιάτικων , και όχι μόνο , γιορτάδων της Γαλάτιστας , μιάς όμορφης κωμόπολης του Δήμου Ανθεμούντα , του Νομού Χαλκιδικής , με 2600 , περίπου , κατοίκους .

   Η υπέροχη αυτή ..ακτινοσκοπική..αφήγηση , που ζωντανεύει , κυριολεκτικά , τις παιδικές μας ..αναμνήσεις , γράφτηκε απ’ την κυρία Κατίνα  Ματσούκη – Κουμποτή , και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “ Τα νέα της Γαλάτιστας “, απολαύστε  την….

 

   Τα περισσότερα σπίτια είχαν γουρούνια. Την Άνοιξη τα αγόραζαν από μικρά (γκρουτζιλούδια). Όλο το καλοκαίρι τα τάιζαν λάχανα, άγρια χόρτα και τζίρου, που τον παίρναμε απού του ματσιό (τυροκομείο).    Μας τον έδινε η μάτσιους (τυροκόμος). Από το Φθινόπωρο μέχρι να τα σφάξουν τα τάιζαν καλαμπόκι και ριμουλάζ, για να παχύνουν. Όταν τα σφάζανε, γινόταν σωστό πανηγύρι.

   Άρχιζαν το φαγοπότι με το συκώτι και συνέχιζαν τρώγοντας και πίνοντας με τη διαδικασία της τακτοποίησης του γουρουνιού. Η νοικοκυρά το θυμιάτιζε και έριχνε τα κάρβουνα μέσα στο αυτί του για να μην το μαγαρίσουν οι καρκατζαλοί. Όλο το δωδεκάμερο θυμιάτιζε το σπίτι να μη ζυγώνουν τα καταραμένα. Αν ήταν μεγάλο, το έγδερναν και το δέρμα, όπως ήταν με τις τρίχες, το έκαναν γρουνουτσάρχα που τα κατασκεύαζαν μόνοι τους και τα φορούσαν στις καλοκαιρινές δουλειές.

    Άν ήταν μικρά, μέχρι τριάντα οκάδες, τα καθάριζαν από τις τρίχες (τα έγδερναν) και την πέτσα την αλάτιζαν και την μαγείρευαν με διάφορους τρόπους. Επίσης αλάτιζαν τα κόκκαλα και τα μαγείρευαν με μπλιγκούρια, με όσπρια με ρύζι και με άλλα . ΄Ελειωναν τη λίγδα, αλάτιζαν παστό, έκαναν καβουρμά, Η δική μας η χαρά ήταν να πάρουμε τη φούσκα και να τη χαιρόμαστε για πολλές μέρες. Τη φούσκα την έπαιρνε όποιος είχε καλή μάνα!!!....

   Τα χρωματιστά μπαλόνια για μας ήταν άγνωστα. Το βράδυ των Χριστουγέννων βάζαμε στο τζάκι ένα μεγάλο κούτσουρο, για να ζεστάνουμε το Χριστό και τρώγαμε καρύδια με το μέλι να τον γλυκάνουμε. Τη νύχτα των Χριστουγέννων, μετά τη θεία λειτουργία, μας περίμενε στο σπίτι η κοτόσουπα (τσιουρβάς), για να είναι ελαφρύ το στομάχι μας μετά από σαράντα μέρες νηστεία.

   Από τη δεύτερη μέρα βάζανε μπρος το γουρούνι. Οι γειτονιές μοσχοβολούσαν τηγανητό ψητό, τον κιμά τον κάνανε στο ειδικό ξύλο που ήταν από κορμό δέντρου και τον κοπάνιζαν με έναν μικρό τσεκούρι (του τσκουρούδ) που ήταν ειδικό γι’ αυτή τη δουλειά. Με τον ίδιο τρόπο έκαναν και τον κιμά για τα λουκάνικα. Τα κρεμούσαν ψηλά (στ΄βασταγαριά) και περιμέναμε να έρθει ο παπάς την παραμονή των Φώτων να τα φωτίσει και μετά να τα δοκιμάσουμε, γιατί αλλιώς θα μας έτρωγαν οι καρκατζαλοί.

   ΄Ολες τις μέρες οι νοικοκυρές είχαν αυτή την απασχόληση. ΄Ηξεραν από πού θα κόψουν του σουκάι, που ήταν ειδικό για μπριτζιόλες. ΄Ενα μέρος από το λαιμό το λέγανε αητό, ήταν για σούπα που την τρώγαμε την πρωτοχρονιά. Την πρωτοχρονιά έκαναν και την τζγαρόπτα με το άσπρο το συκώτι (τζγέρ). Βάζανε το νόμισμα και το σταυρό, που τον κάνανε από κλωνάρι ελιάς.

   Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς το βράδυ κόβανε φύλλα ελιάς και σε μια άκρη της γωνιάς που έκαιγε, σάλιωναν τα φύλλα και ρίχνοντάς τα έκαναν μια ευχή. Αν ήταν να πραγματοποιηθεί η ευχή, το φύλλο στριφογύριζε, αν όχι, το φύλλο καιγότανε. Ο Αη Βασίλης δεν ήταν για μας ο ασπρομάλλης αρχοντόγερος με τα ακριβά κόκκινα ρούχα και τη σακούλα με τα πλούσια δώρα.

    Για μας ο Αη Βασίλης ήταν ένας αγαθός γέρος, ταπεινός, που είχε ζευγάρι καλό κ’ ευλογημένο, γιατί το βλόγησε ο Χριστός και οι δώδεκα Απόστολοι. Γι αυτό την Πρωτοχρονιά στις βρύσες οι γούρνες ήταν γεμάτες δημητριακά. Πήγαιναν πολύ πρωί οι αγρότες και τα έριχναν για να έχουν καλή σοδειά. Το πρωί τα παιδιά έπαιρναν ένα κλωνάρι ελιάς και πήγαιναν στους συγγενείς, χτυπούσαν τις πόρτες και έλεγαν «Θειά θειά κόλντα όσου να βαρεί η πόρτα, να βαρεί κι του μιτάξ. Χρόνους πολλούς κι η Αη Βασίλς».

   Μετά την εκκλησία τα αγόρια έπαιρναν τη σούβλα και γύριζαν στα σπίτια . Η σούβλα γέμιζε λουκάνικα και παστό, ενώ έψαλλαν τα κάλαντα. «Άγιος Βασίλης έρχεται από την Καισαρεία, βαστά εικόνα και χαρτί, χαρτί και καλαμάρι. Το καλαμάρι έγραφε και το χαρτί μιλούσε. Βασίλη μ’ πόθεν έρχεσαι και πούθεν κατεβαίνεις. Από τη μάνα μ’ έρχομαι και στο σχολειό μου πάω. Κάτσε να φας, κάτσε να πιεις, κάτσε να τραγουδήσεις. Εγώ γράμματα μάθαινα τραγούδια δεν ηξέρω. Κι αν ηξέρεις γράμματα πες μας την αλφαβήτα. Και στο ραβδί ακούμπησε να πει την αλφαβήτα και το ραβδί ήταν ξερό κι απόληκε κλωνάρια, κλωνάρια χρυσοκλώναρα και χρυσοπλουμισμένα. Σ΄αυτό το σπίτι πούρθαμε πέτρα να μη ραγίσει κι ο νοικοκύρης του σπιτιού χρόνους πολλούς να ζήσει».

   Την ημέρα της Πρωτοχρονιάς έκαναν τη μικρή καμήλα.

   Την παραμονή των Φώτων περνούσε ο παπάς από όλα τα σπίτια με τον Αγιασμό (στου μπακρατσούδ’) και άγιαζε τα σπίτια. Οι καρκατζαλοί έφευγαν «φεύγητι να φεύγουμι έρχιτι η ζουρλόπαπας μι του ζουρλουμπάκρατσο να μας φουτίσ΄ του κώλου μας». Την ημέρα των Φώτων τα παιδιά γυρνούσαν και έψαλλαν :

     «Σήμιρα τα Φώτα κι οι Φωτισμοί και χαρά μεγάλη κι αγιασμοί. Κάτω στον Ιορδάνη τον ποταμό κάθεται κυρά μας η Παναγιά , όργανο βαστάει κερί και τον ΑηΓιάννη παρακαλεί. Αη Γιάννη Πρόδρομε βαπτιστά βάπτισον και μένα θεού παιδί, να αγιαστούν οι κάμποι και τα βουνά ν΄αγιαστεί κι αφέντης με την κυρά. Κάλημερά, κάλησπερα, κάλη σου μέρα αφέντη με την κυρά».

    Στην εκκλησία μετά τον αγιασμό παίρναμε το πορτοκάλι από το παγκάρι και μετά ακολουθούσαμε τη γνωστή καμήλα. Ήταν η μεγάλη καμήλα. ΄Ολα τα σπίτια ήταν διπλομανταλωμένα, γιατί οι τζιαμαλαροί είχαν το ελεύθερο να μπαίνουν μέσα στα σπίτια και να ρημάζουν τα λουκάνικα. Σκαρφάλωναν κι από τα μπαλκόνια. Έτσι ήταν τότε το έθιμο. Μια φορά σκαρφάλωσαν από ένα μπαλκόνι, κι όπως είχε η θεια το τηγάνι γεμάτο το άδειασαν στου κουπαράν’ που φουρούσαν.

   Όταν πήγαν να φύγουν αρπάζει ο μπάρμπας το τηγάνι, άδειο, και τους το κοπανάει στο κεφάλι φωνάζοντας «τ΄κιαρατά οι γιοι», όμως ή τγανιά είχε κάνει φτερά. Την άλλη μέρα , τ΄ Αη Γιαννιού γλεντούσε όλο το χωριό. Η γνωστή νύφη κι ο γαμπρός γύριζαν στα σπίτια καλοδεχούμενοι. Τους κερνούσαν, τους έδιναν και το φιλοδώρημα.

    Εν τω μεταξύ τα νταούλια χαλούσαν τον κόσμο στου παζάρ’. «Πόψι μας κλέψαν τη Μανιώ τρεις τούρκοι αρβανιτάδες αμάν αμάν γκιουζέλ Μανιώ. Την πήραν και την πάειναν σε τουρκομαχαλάδες αμάν αμάν γκιουζέλ Μανιώ. Μανιώ μου το φακιόλι σου μην το πολυστραβώνεις αμάν αμάν κλπ». Τα Φώτα τρώγαμε τα πατσιά.

Κατίνα Ματσούκη-Κουμποτή
(*) Από την εφημερίδα "ΤΑ ΝΕΑ ΤΗΣ ΓΑΛΑΤΙΣΤΑΣ"

  ΓΑΛΑΤΙΣΤΑ : Κωμόπολη του Δήμου Ανθεμούντα του Νομού Χαλικιδικής , 2662 κάτοικοι .